به بهانه ی سالگرد انتفاضه ی اول در نهم دسامبر می توانید به مطلبی که سال پیش نوشتم مراجعه کنید : انتفاضه اول

این هم مطلب مربوط به امسال :

انتفاضه و بحران مهاجرت يهوديان
پس از تشكيل اولين كنگره صهيونيسم در شهر بال سوئيس در اواخر اوت 1897، اقدامات عملي براي جذب مهاجران يهودي در كشورهاي جهان به سرزمين فلسطين آغاز شد و جنبش صهيونيسم توانست با استفاده از شرايط بين‌المللي حدود 650 هزار مهاجر يهودي را تا ماه مه 1948 جذب كند.

پس از تشكيل اسراييل در سال 1948 دولت هاي اين رژيم يكي پس از ديگري به تلاش براي جذب مهاجران جديد يهودي پرداخته و در فاصلة سالهاي 1948 تا 2002 حدود 3 ميليون يهودي را جذب كردند. اما 25% از اين مهاجران به دليل عدم سازگاري با اوضاع حاكم، فلسطين اشغالي را ترك كردند. سالهاي 1948- 1960 و 1990 – 2000 سالهاي طلايي جذب مهاجران يهودي به فلسطين اشغالي به شمار مي‌رود. مهاجرت يهوديان در اين دو دوره حدود 65% از افزايش تعداد يهوديان را به خود اختصاص داد و در نتيجه عوامل تعيين كنندة رشد جمعيت، مجموع يهوديان در سال 2002 به 5/3 ميليون نفر رسيد.

با آ‎غاز انتفاضه الاقصي در پايان سپتامبر 2000 و از بين رفتن امنيت اسراييل بر اثر وقوع عمليات هاي شهادت طلبانه پرسش هاي زيادي در مورد آيندة مهاجرت يهوديان مطرح شد. زيرا ثبات امنيتي يكي از عوامل مهم جذب يهوديان به فلسطين اشغالي به شمار مي رود. سالاي مريدور رييس آژانس يهود گفت ميزان مهاجرت به اسراييل از 70 هزار نفر در سال 2000 به 30 هزار نفر در سال 2001 خواهد رسيد و احتمال دارد اين آمار و ارقام تا پايان سال 2002 نيز كاهش يابد. در همين راستا گفته مي‌شود كه حكومت‌هاي اسراييل توانستند يك ميليون يهودي را در سالهاي 1990 تا 2002 از كشورهاي اتحاد جماهير شوروي سابق جذب كنند. به دنبال كاهش آمار مهاجرت به فلسطين اشغالي، حكومت كنوني و حكومت هاي آيندة اسراييل با همكاري و هماهنگي آژانس يهود مي كوشند تا اقدامات وسيع و سازمان يافته‌اي را در آينده براي جذب 80 هزار مهاجر يهودي از جنوب آفريقا و حدود 200 هزار نفر از آرژانتين و چند هزار نفر از يهوديان فالاشه در اتيوپي، انجام دهند. آنها همچنين تلاش خواهند كرد تا كانال هايي را نيز براي جذب مهاجران يهودي از ديگر كشورهاي جهان بگشايند. اما اين طرح ها و برنامه ها تا حد زيادي تحت تاثير عوامل امنيتي و بازتاب‌هاي اقتصادي قرار دارد و اين عوامل بر روند جذب يهوديان تاثير مي گذارد. اين درحاليست كه زمزمه‌هاي درخواست مهاجرت معكوس يهوديان به خارج از فلسطين اشغالي افرايش يافته است. بطوريكه آمار متقاضيان مهاجرت به ايالات متحده در سال 2001 نسبت به سال 2000 ده برابر افزايش داشته است. اين امر علل متعددي دارد كه ادامة انتفاضه و مقاومت بر ضد اسراييل اشغالگر از جملة آنهاست حدود يك ميليون اسراييلي كه 19% از مجموع يهوديان فلسطين اشغالي را تشكيل مي‌دهند در خارج از آن هستند و 245 هزار نفر از اين افراد مليت يك كشور ديگر را نيز بدست آورده اند. اين آمارها بر حقيقت كاهش مهاجرت به فلسطين اشغالي تاكيد كرده و نشان مي دهد كه احتمال دارد مهاجرت معكوس از آن به دليل بي‌ثباتي امنيتي ناشي از ادامة انتفاضه و مقاومت بر ضد ارتش اسراييل افزايش يابد. بنابراين در آينده اي نزديك نقش عامل مهاجرت كه تأثير زيادي در افزايش تعداد يهوديان در فلسطين اشغالي دارد كاهش خواهد يافت. در نتيجه روياي صهيونيست ها و اسراييل براي جذب اكثريت يهوديان جهان به فلسطين اشغالي در چند دهة آينده تحقق نخواهد يافت. به خصوص كه جنبش صهيونيسم و اسراييل تا سال 2002 تنها 40/7% از يهوديان جهان را جذب كرده است.

اوضاع اقتصادي و اجتماعي ايالات متحده و فرانسه نشان مي دهد كه عوامل جذب يهوديان در اين دو كشور بيشتر از اينگونه عوامل در اسراييل است. زيرا يهوديان در فرانسه و ايالات متحده از رفاه بيشتري نسبت به آنچه كه در اسراييل است برخوردارند. بنابراين بيش از 50% يهوديان جهان كه از شهروندان ايالات متحده، فرانسه و ديگر كشورهاي اروپايي هستند با توجه به اوضاع موجود در اين كشورها كه از رشد و رفاه اقتصادي واجتماعي بالايي برخودارند، حاضر نيستند براي اقامت به فلسطين اشغالي مهاجرت كنند. با ادامة انتفاضه و مقاومت بر ضد ارتش اسراييل و شهرك‌نشينان آمار مهاجرت معكوس افزايش يافته و مهاجرت يهوديان از كشورهاي جهان به مقصد فلسطين اشغالي كاهش خواهد يافت. زيرا بي‌ثباتي امنيتي نقش مهمي را در بر هم زدن عوامل جذب كه در دهة اول تشكيل اسراييل و پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي سابق وجود داشت بازي مي كند. اين درحاليست كه ميانگين رشد طبيعي جمعيت اعراب فلسطيني دو برابر يهوديان است كه نشان ميدهد پيش بيني ها جمعيتي براي آينده به نفع صاحبان اصلي سرزمين فلسطين خواهد بود. اثبات اقليت هاي يهودي در نقاط مختلف جهان در سالهاي آينده نقش مهمي را در كاهش مهاجرت يهوديان به فلسطين اشغالي بازي خواهد كرد.

در قسمت قبل با شناسنامه ي سعدالدوله وزير دربار آرغون (ايلخان مغول) آشنا شديم .

در اين قسمت با تاثيرات و نقش سعدالدولة وي و همنوعانش آشنا مي شويم :

افراد حاضر در دربار ارغون شامل سه دسته بودند : مغولا‏ٌ‏ن ، مسلمانان ، يهوديان .

اما كم كم اين يهوديان و در صدر آنا سعدالدوله بود كه توانستند اوضاع دربار را به دست گيرند و به نوعي قدرت مطلق دربار به حساب آيند .

اما امير بوقاي مغول هنوز وزير دربار و بعد از ارغون بالاترين منصب حكومتي را داشت و به نوعي سد راه سعدالدوله براي مقام بالاتر را داشت . امير بوقا در سال 687 ق با دسيسه هاي سعدالدولة به قتل رسيد .

عباس اقبال آشتياني در‏ کتاب تاريخ مغول چاپ اميركبير تهران 1365 . در ص 237 مي نويسد :

بعد از قتل "امير بوقا" كوكب سعادت سعدالدوة اوج گرفت و اين مرد جاه طلب و ارغون خان ‏ كه هر دو از مسلمين بدگمان بودند ‏ شروع به قطع دست اين قوم از كارها كردند و قرار شد كه در امور جمع و خرج ممالك ايلخاني فقط عيسويان و يهوديان را به كار بگمارند و سعدالدولة عموم اقوام يهود خود را در كارهاي مهم ملكي داخل كرد و عراق عرب و الجزيره و آذريابجان را بين ايشان تقسيم نمود و اگر خراسان و بلاد روم هم تيول غازان پسر ارغون و گيخاتو برادر او نبود آن دو مملكت را نيز به چنگ عمال يهود مي سپرد !

ور در صفحه 240 مي گويد : در سايه اقتدار او يهود اهميت و اعتبار فوق العاده حاصل كردند .

شرف الدين عبدالله بن فضل الله شيرازي در تاريخ وصاف شرحي مفصل از زندگي سعدالدولة و گشاده دستي وي نسبت به خويشاوندان يهودي اش مي نويسد :

از جانب خود حكام به اطراف ممالك فرستاد ، چنانكه برادر خود فخرالدولة را كه در جهل مركب بود حكومت بغداد داد و حكومت موصل و ديار بكر و ربيعه و اعمال آن را به برادر ديگرش امين الدولة كه هر از بر نمي شناخت واگذاشت و آذربايجان را به لبيد بن ابي ربيع كه مردي احمق بود داد و حكومت فارس را به شمس الدلة برادر ديگرش سپرد .

سعدالدولة ، ارغون را به ادعاي نبوت تحريك ميكرد و حتي ارغون را راضي كرده بود كه به كعبه لشكر كشي كنند ‏ آنجا را بتكده سازند و حتي براي يهوديان عرب نيز نامه نوشته بود و درباره ي فرستادن سپاه مغول به آنجا مشورت خواسته بود .

ارغون در سالهاي آخر زندگي همواره بيمار بود و به نوعي از اداره ي حكومت كناره گرفته بود و جز برخي روحانيون بودايي و بزرگان ايلخانان و سعدالدولة كسي را به حضور نمي پذيرفت . در سال 690 قمري سعدالدولة توسط برخي امراي ايلخان به علت توطئه و بيمار كردن ارغون و دسيسه در امر حكومت به قتل رسيد و يك ماه بعد نيز ارغون در اثر همان بيماري درگذشت .

تاريخ ايران كمبريج از سعدالدولة به عنوان با نفوذترين يهودي در تاريخ ايران ؛بعد از ”استر و مردخاي و عزرا و نحميا“ ياد مي كند . .

لازم به ذكر است كه سعدالدولة يهودي آرامگاه استر و مردخاي ( همسر و وزير خشايارشا) را نيز تعمير كرد .