همان طور كه در شرح قبة الصخره ‌در پست  پيشين بيان كردم، از درب شرقي قبه الصخره به باب القضاء ياد مي كنند.

وجه اين تسميه آن است كه در مشرق صخره ي مقدس و در محل قبة القضا، تخته سنگ بزرگي بوده كه حضرت داود (ع) بامدادان و شامگاهان بر روي آن نشسته و به عرض حال مردم و شكايات و اختلافات آنان رسيدگي مي كرده و احكام شرعي را صادر و اجرا مي نموده است، كما اينكه در قرآن كريم حضرت داود (ع) به اين صفت متصف گرديده است .( آيه شريفه 26 سوره ص):

قبه : در زبان عربي به بنايي كه سقف آن گرد و بر آمده باشد مي گويند (گنبد ).
صخره :  در اينجا مقصود از صخره ، سنگي است كه براي اديان مسيحيت، يهوديت و اسلام مورد احترام است و يهوديان معتقدند اين صخره همان كوه موريا ست كه بنا بر گفته ي تورات ، خداوند ابراهيم را امر بر قرباني كردن اسحاق بر اين صخره نموده است .
معروف است كه در شب معراج حضرت‏ محمد(ص) از روي اين صخره به معراج رفتند. طول صخره از شمال به جنوب 5/17 متر و عرض آن از مشرق به مغرب سيزده متر و ارتفاع آن يك تا دو متر است.
 

گنبد طلايي درست بر روي صخره قرار گرفته است.  در صحن صخره، هشت چاه وجود دارد .
بناي قبة را كه بر روي اين صخره واقع شده است، عبدالملك بن مروان در سال 691 ميلادي ساخت. عبد الملك براي اينكه بتواند هزينه و مخارج اين عمارات را تأمين نمايد، دستور داد خراج و ماليات هفت سال سرزمين مصر را به اين كار اختصاص دهند.  اما در سال 1099 ميلادي صليبي ها آن را به كليسا تبديل نمودند و بر روي صخره، جايگاه قرباني كردن قرار دادند، اما صلاح الدين‏ ايوبي پس از فتح بيت المقدس آثار صليبيون را از بين برد و گنبد را تزيين نمود و ديوارها را با سنگ مرمر پوشانيد . پادشاهان ايوبي و مماليك مصر و خلفاي‏ عثماني به تعمير و مرمت ساختمان مسجد اهميت فراواني‏ دادند، چنانكه زيبايي هاي‏ هنر معماري اسلامي در مسجد به فراواني ديده مي‏شود .
قبة الصخره يكي از زيباترين اماكن مقدسه ي روي زمين است و از نظر سبك معماري، نقشه و ساختمان از معدود ساختمان هاي بي نظير جهان محسوب مي گردد، زيرا داراي سه شاخص عمده در ساختمان مي باشد كه در ديگر مساجد و اماكن مقدسه مشاهده نمي گردد :

1- ساختمان كلاَ بر روي سكوئي ذوزنقه اي شكل واقع شده كه ابعاد آن عبارتند از :
ضلع شمالي 150 متر
ضلع جنوبي 125 متر
و اضلاع طرفين هر يك 160 متر

2- شكل قبة الصخره خلاف ساختمان هاي مساجد و اماكن مقدس جهان كه معمولا مستطيل شكل هستند، از يك هشت ضلعي منظم تشكل گرديده كه طول هر يك از اضلاع آن 20/19 متر و قطر آن 86/54 متر است .  
 

3- ساختمان قبةالصخره باز هم  خلاف ساختمان مساجد معمول فقط داراي يك گنبد بزرگ مي باشد كه قطر آن 77/23 متر و ارتفاعش 21 متر مي باشد . ارتفاع ساختمان از كف تا انتهاي گنبد 33 متر است .

 چنانچه در تصوير افقي قبه الصخره ديده مي شود، در داخل ساختمان دو رديف ستون بر روي دو دايره متحدالمركز قرار دارد . در دايره بزرگ هشت ستون بزرگ است كه بين آنها نيز 16 ستون با قطر كمتر بر روي همان دايره پايه گذاري شده است .

بر روي دايره ي كوچك كه داخل دايره مذكور قرار دارد، چهار ستون برگ در چهارگوشه و بين آنها نيز مجموعا دوازده ستون ساده تعبيه شده است . گنبد بر روي ستون هاي اين دايره احداث گرديده است . فواصل بين اين ستون ها به كمك محجري چوبي و مشبك با ارتفاع متجاوز از يك متر محصور شده است .در حقيقت اين محجر به منظور محفوظ داشتن صخره مقدس احداث گرديده است و فقط در قسمتي كه شكل درب ساخته شده مي توان وارد محوطه صخره مقدس شده و به آن دست ماليد .

در قسمت شهر قديمي بيت المقدس منطقه اي ذوزنقه شكل مشاهده مي گردد  .
در داخل اين محوطه اماكني همچون قبة الصخره و مسجدالاقصي و ساير تاسيسات اسلامي بنا شده است كه آن منطقه  حرم الشريف ناميده مي شود . و تمامي صحن آن مأمن و حرم الهي محسوب مي گردد .

ابعاد حرم الشريف بدين شرح است :
ضلع شمالي به طول 333 متر
ضلع شرقي به طول 486 متر
ضلع غربي به طول 560 متر
ضلع جنوب به طول 286 متر

مساحت حرم شريف بالغ بر 144هزار متر مربع است كه معادل يك ششم شهر قديمي بيت المقدس مي باشد . ديواز ضلع شرقي و همچنين قسمتي از ديوار ضلع جنوبي حرم الشريف همان حصار شهر قديمي بيت المقدس مي باشد .
دروازه ي شرقي حرم الشريف معروف به دروازه ي طلايي در ديوار شرقي حرم شريف واقع شده و حرم الشريف را به كوه زيتون (يا كوه طور) متصل مي نمايد . علاوه بر اين حرم شريف با درب هاي ديگر از سمت شمال و غرب به داخل شهر بيت المقدس راه دارد و از درب جنوبي به شهر هاي بيت لحم و بيت الخليل ارتباط پيدا مي كند . مشهور ترين درب هايي حرم شريف را به داخل شهر قديمي بيت المقدس متصل مي كند عبارتند از باب الاسباط ، باب السلسله ، باب المغاربه و باب الحديد . كه اكثر مسلمانان جهت نماز گزاردن از درب هاي شمالي و يا باب المغاربه وارد حرم الشريف مي شوند .
تمام ديوار هاي چهار طرف حرم الشريف با ارتفاع متوسط 10 متر و قطر زياد از سنگ هاي بزرگ و سفيد تراشيده شده اند .

در خارج از حرم قسمت شمالي محل سكونت مسلمانان بوده ، شمالغربي محله ي مسيحيان و در جنوب غربي حرم يهوديا سكونت گزيده بودند كه البته در سالهاي اخير و با غصب رژيم صهيونيستي اين موازنه و تقسيم بهم خورده و قسمت عمده ي بيت المقدس را يهوديان تشكيل مي دهند و فقط در قسمت شرقي شهر بيت المقدس مسلمين ديده مي شوند .
درب هاي ورودي حرم شريف كه توسط پادشاهان و سران ممالك اسلامي ساخته و اهداء مي شده از چوب و آهن بسيار محكم و قطور با زنجير و پاشنه هاي گردان و كندكاري و نجاري بسيار با شكوه و هنرمندانه پرداخته شده اند كه در برخي هنوز پا برجا مانده است به عنوان مثال درب بزرگ باب السلسه چهارمتر پهنا و هشت متر ارتفاع دارد و جلوي ان ساختمان يك سقاخانه ي سنگي با يك معماري هنرمندانه ساخته شده است كه بر بالاي آن يك لوحه سنگي سياه با يك خط عالي كنده كاري ديده مي شود .

 حرم شريف داراي چهار مأذنه (گلدسته) به شرح ذيل مي‎باشد:
•         گلدسته باب‎المغاربه واقع در گوشه جنوب غربي حرم شريف
•         گلدسته باب‎السلسله واقع در گوشه ضلع غربي حرم شريف و نزديك به باب السلسه.
•         گلدسته باب‎الغوانمه  واقع در گوشه و كنج غربي حرم شريف.
•         گلدسته باب‎الاسباط واقع در گوشه ضلع شمالي حرم شريف.

در محوطه ي حرم الشريف درختان سرو تنومندي قرار دارند كه از چاه هاي آب حرم تغذيه مي شوند .
در منطقه ي حرم الشريف بناها و اماكن مقدس ديگري همچون مسجدالاقصي ، قبة الصخره ، قبة السلسه و... وجود دارد كه در مطالب بعدي به ذكر و توضيح پيرامون هر يك مي پردازم .

http://www.alhadid.com/weblog/images/temple_excavation.gif